Archive for the ‘Agüchaü/Culture/Cultura’ Category

A GARIFUNA STORY (DUDU)

Saturday, June 27th, 2009

Practice reading
URAGA / A GARIFUNA STORY
By, Ruben Reyes
Luagu aban dan, lidan ageiraü le gíribei Másiga, anihein meha aban weiyei mutu Dudu liribei, ürüwañanu lisanigu, Dan, Domé tuma Yoya.  Gíbetiñu lilügüniñu buíruhu hama ariran.  Aban liyabin Dan le íbugañaü, aban lariengun lun lúguchin buchá lan luagu agüriaha buíruhu hama ariran, léibuga-gubei lan lungua aturiaha uburugu Potu. Larienga lúguchin lun lau úwala mégeiti lun lan ludin afurendeira luaguti séisu-ébunaü gayara lámuga lagiribudun aweiridagüdei habarasegun.  Larienga Dan lun lúguchin luagu ítara luba lan ladügüni, aban lapakühanu lílagu aban ludin lun uburugu Potu aturiaha.
Biama irumu lárigibei ludin Dan, aban lariengun Domé lun lúguchin lau busienhali lan latenirun houn buiruhu habu ariran lun tima hagibedagun, busien lan giñe lun labihin laon hafulasun lun gabara hamá bágasu lun hasagahan míligi labu furumasu.  Aban lóunabuni lúguchin lau gúndan lan lau saminaü le.
Gádürübei irumu lúmagien ludin Dan aturiaha uburugu Potu, aban tariengun Yoya to isani agumuhouni lau mabusienrunharu tan lun layanuhoun tun garifunóu, ladüga lan herederun irahüñü áüdübu éhereha tau. Aban lariengun túguchin tun lau mama lan mosu tafalaruniñu ha éherehabaña tau, ladüga lan libidien houn lau rísi lan linene Garifuna héherehanbei tau, lun lan ti tarufudahan houn ka lan lácharagunbei techun, tanichigu luma túragate.  Lébunabei tóunabun Yoya lun túguchin seremein tiña lan lun luagua ladundehanún lidoun lere anichigu.

GARIFUNA ANTHEM

Saturday, June 27th, 2009

Leremuna Garifuna
(Garifuna Anthem / Himno Garifuna)
“Bugawaguaru Wayuna”
Presented by: / Presentado por :    Ruben Reyes

I
An Bugawaguaru nege wayuna,
An Burariba bagei wabu
An, charubei biyagumari wabu waruweite,
An, Liyumoun chururuti duna.
Ñeinba bagüra bügüra wabu,
Charubei biyagumari wabu ,
Waluahéinaña Garinagu wáladi.
II
An, Indurounbei nege wabu,
An, Balisinbei nege wabu,
Nigarawounbei nege wabu Waruweite,
An, Wadimalunbei nege wabu
Merigounbei nege wabu,
Yurumeinbei nege wabu,
Waluahéinaña Garinagu wáladi.

III
An, Yurumein nege buga wageirabei,
Bugarügü hamutiwa harutiña ñeingien,
Yurumein nege buga wageirabei,
Bugarügü hamutiwa harutiña ñeingien,
Ligiagu wayabinbei faya-fayañahadügü Lencho,
Wáluaheinaña Garinagu wáladi.
BIS
An, ligiagu wayabinbei faya-fayañahadügü Lencho
Wáluahéinaña Garinagu waladi.
Wáluahéinaña Garinagu waladi.
Wáluahéinaña Garinagu waladi.

Abahüda Garifunou /Counting (Contar)in Garifuna

Sunday, December 21st, 2008

 

Abahüda Garifunou

(Counting in Garifuna)

(1) ABAN

(2) BIAMA

3) ÜRÜWA

4) Gádürü

(5) Seingü

6) Sisi

(7) Sedü

(8) Widü

(9) Nefu

(10) Disi

(11) Unsu

(12) Dusu

(13) Tareisi

(14) Katorusu

(15) Keinsi

(16) Disisi

(17) Disedü

(18) Disiwidü

(19) Disinefu

(20) Wein

(21) Wein-aban

(22) Wein-biama

(23) Wein-ürüwa

(24) Wein-Gadürü

(25) Wein-Seingü

(26) Wein-Sisi

(27) Wein-Sedü

(28) Wein-Widü

(29) Wein-Nefu

(30) Darandi

(31) Darandi-aban, (32) darandi-biama, (33) darandi-ürüwa, (34) darandi-gádürü…

(10) Disi

(20) Wein

(30) Darandi

(40) Biama-wein

(50) Dimi-san

(60) ürüwa-wein

(70) ürüwa-wein disi

(80) Gádürü-wein

(90) Gádürü-wein Disi

(100) San

(101) San-aban, (102) san-biama…

(200) Biama-san

(300) ürüwa-san

(400) Gádürü-san

(500) Seingü-san

(600) Sisi-san

(700) Sedü-san

(800) Widü-san

(900) Nefu-san

(1,000) Milu

(1,001)Milu-aban, (1,002) milu-biama…

(2,000) Biama-milu, (3,000) ürüwa-milu…

Brought to you by:  Ruben Reyes

Ariani_Watch_Reloj Garifuna

Saturday, October 4th, 2008

Lila Lufanidiran Garifuna / FLAG / BANDERA

Thursday, September 18th, 2008